جستجو
جستجوی پیشرفته
English | فارسی | العربی
صفحه اصلي > مدیریت و معاونتها > معاونت آموزش > بانک پایان نامه ها 
جستجو در بانک اطلاعات پایان نامه | | | لیست کلی پایان نامه ها
حديث رفع ومسؤليت كيفري تاریخ ثبت : 1390/03/10
طبقه بندي : <#f:cats/>
عنوان پایان نامه : حديث رفع ومسؤليت كيفري
نگارنده : غلام رضا زاهد
استاد راهنما : دكترعادل ساريخاني
استاد مشاور : دكترمحمد جواد ارسطا
استاد داور : <#f:3172/>
رشته تحصیلی : فقه و اصول
گرایش تحصیلی : نامشخص
گروه : نامشخص
تاریخ دفاع : 1388/03/03
چکیده :
این رساله تحت عنوان حدیث رفع ومسؤلیت کیفری نوشته شده وحدیث رفع و حدیث رفع القلم را مورد بررسی قرار داده است. از آنجائی که جامعۀ بشری خالی از جرم وجنایت نیست شارع مقدس هم که آگاهی کامل به شرائط، اوضاع واحوال بندگان خودرا دارد جهت حفظ جامعه ازهرج ومرج مجازاتی را برای مجرمین جعل نموده است و این مجازات ها به جان، مال وآبروی انسانها تعلق دارد این مجازات ها بدون قواعد وملاک نبوده و دارای قواعد وضوابط می‌باشد از جمله این شرائط شرط تکلیف و شرط تحمل مجازات است. اگر مجرم فاقد یکی از این شرائط باشد به صرفِ ارتکاب جرم سزاوار مجازات محسوب نشده ودرنتیجه مجازات نیز نمی شود.
درحدیث رفع و حدیث رفع القلم مواردی ذکرشده که مجازات از آنها بر داشته شده است، اما تحت چه شرائطی این مجازات رفع شده است، آیا علت رفع، فقدان شرائط اهلیت جزائی است یا فقدان شرائط تحمل مجازات ؟ هم چنین موارد ذکرشده در حدیث رفع از اسباب رافع مسؤلیت است یا از علل موجهه جرم و این که قلمروی معافیت تا کجا است ؟
حکم تکلیفی و وضعی مثل ضمان هم رفع می‌شود یا فقط مجازات است که رفع می‌شود؟ این ها مسائلی هستند که این نوشتار بر آن است تا بدان پاسخی در خور دهد. برای یافتنِ پاسخ های این پرسشها باید با مراجعه به منابع لغوی، فقهی، اصولی و حقوقی حدیث رفع را مورد بررسی قرار دهیم تا بدانیم شرائط اهلیت جزائی وشرائط تحمل مجازات چیست و هم چنین توسط حدیث رفع، فقط رفع مسؤلیت می‌شود یا این که جرم را توجیه می‌کند؟ تمام آثار رفع می‌شود یا فقط مجازات. برای یافتن پاسخ سؤال ها ذکر شده حدیث رفع در چند مرحله مورد بررسی قرار داده می‌شود.
نخست، معانی لغوی وتعریف مصادیق موجود درحدیث رفع و این مطلب که آیا حدیث رفع درشبهات حکمیه وموضوعیه هردو جاری می‌شود یا نه و هم چنین مرفوع تمام آثار است یا بعضی از آثار مورد بررسی قرار می‌گیرد.
در مرحله دوم، ارکان مسؤلیت کیفری که عبارت اند از اختیار، قدرت وعلم این که آیا از ارکان مسؤلیت کیفری است یاازتحمل مجازات بررسی می‌شود.
درمرحله سوم، علل رافع جرم وعلل موجهه جرم وهم چنین مسؤلیت مدنی بحث می‌شود.
فهرست:
فهرست :

مقدمه:
تبيين موضوع
سؤالهاي اصلي
سؤالهاي فرعي
ضرورت تحقيق
فرضيه تحقيق
اهداف تحقيق
روش تحقيق
پيشينه تحقيق
فصل اول: كليات
مبحث اول : واژه شناسي و تعريف
گفتار اول : معاني لغوي و اصطلاحی
الف : رفع
(1) – رفع در اجسام
(2) – رفع در معاني
ب -خطا:
ج- نسيان
د - اكراه :
ه- اضطرار :
و- مالايطاق

ز- مسؤليت
ز - كيفر:
گفتار دوّم: تعريف مصاديق علل رافع مسئوليت كيفري
الف - مسؤليت كيفري
ب - مصاديق علل رافع مسؤليت كيفري
1. صباوت و طفوليت
2. جنون يا ديوانگي
1-2 معنی فقهی جنون
2-2 تعریف جنون درحقوق
3 . اكراه
4. اضطرار
5. مالا يطاق
6. جهل
1. 6 : تعريف جهل
2 – 6 :جهل حكمي وموضوعي
3 – 6 : جهل قصوري و تقصيري
7. خطا
8 . نسيان
مبحث دوم : تبيين مرفوع در حديث رفع
گفتار اول نسبت رفع به عناوين مذكوره
الف: نسبت رفع به عناوین مجازی است
ب : رفع تشریعی ونسبت حقیقی است
ج : رفع انشائی بوده و نسبت حقیقی است
گفتار دوم _ رفع حكم يا موضوع
الف :قول اول ودلائل
(1) : سیاق
(2) : جمع دو نسبت حقیقی ومجازی
(3) : امر ثقیل بودن مرفوع
(4) : متقابل بودن رفع و وضع
ب : قول دوم ودلائل
ج : قول سوم 30
د : رفع حکم واقعی یا ظاهری
گفتار سوم :رفع حكم تكليفي يا وضعي
الف : اقسام حکم وضعی
ا1: حكم تكليفي
2- حكم وضعي
ب:ادله رفع عموم آثار (وضعی وتکلیفی)
گفتار چهارم : مرفوع درحدیث رفع القلم
گفتار پنجم: حديث رفع درمقام رفع حكم يا دفع حكم
الف: اختصاص وامتنان نسبت به امت پیامبر «ص»
ب : محال عقلی تکلیف در برخی ازموارد حدیث رفع
ج: رفع و دفع به یک معنی
(3): رفع اعم از رفع ودفع است.
گفتارششم: چند مطلب کلی راجع به حدیث رفع
الف: امتناني
ب: احكام مترتب بر ذات فعل
ج: ذات فعل برداشته مي‌شود نه صفت فعل
د: حكم اولي برداشته مي‌شود نه ثانوي
فصل دوم: اركان مسئوليت كيفري
مبحث اول : عقل يا ادراك
گفتار اول : مفهوم عقل
گفتار دوم : مراتب عقل
گفتارسوم: نقش و جايگاه عقل درتحقق مسؤليت
گفتار چهارم مراد از عقل سالم بودن است يا وجود ادراك
الف : نظریه ها
1 : نظریه اول
2 : نظر دوم
1-2-فرق كودك و مجنون در استحباب عبادات
2-2 تأديب مجنون و مجنونه و هم چنين معتوه و معتوهه در باب حدود در فقه و ق- م - ا
ب : تأیید نظریه دوم
گفتارپنجم : دلائل ركنيتِ عقل يا ادراك و تمييز
الف :دليل عقلي
ب : دليل نقلي
مبحث دوم: بلوغ
گفتاراول : مفهوم بلوغ
الف : مفهوم شرعي بلوغ
ب : مفهوم علمي بلوغ
ج : طریقیت یاموضوعیت سن مسؤلیت
گفتار دوم: ادله ركنيت بلوغ در مسئوليت
الف : دليل عقلي
ب : دليل نقلي
گفتار سوم: بلوغ دركلمات فقهاء
الف: شرطيت بلوغ
ب: درقانون مجازات اسلامي
گفتار چهارم: سنِّ بلوغ
الف: درفقه امامیه واهل سنت
ب: در قانون وضعی
مبحث سوم : قدرت و اختيار
گفتار اول : مفهوم قدرت و اختيار در لغت و اصطلاح
الف: درلغت: معناي لغوي
ب: در اصطلاح فقهي وحقوقي
گفتار دوم : جبر و اختيار
الف : اختيار درنزد مكاتب حقوقي غير اسلامي
ب : جبر واختیار نزد پیروان اسلام :
گفتار سوم : كاربردِ« قدرت» و «اختيار» در اصطلاح كلامي و فقهي
الف: قدرت و اختيار در اصطلاح كلامي
1 : قادر و مختار در اصطلاح كلامي
1-1 : اركان اختيار
1-2 : اراده
ب : قلمرو «قدرت» و«اختيار» (به معني فلسفي)
ج : كاربرد هاي «قدرت» و«اختيار» در فقه
1 : اقسام «قدرت» درفقه
2 : رابطه بين قدرت شرعي وعقلي
3 : فرق بين قدرت عقلي وشرعي
1/3 : ملاك قادر بودن ونبودن
2/3: ذكرشدن و نشدن در لسان دليل
3/3: ُدخالت در ملاك
گفتار چهارم: قدرت و اختيار شرط «تنجّز» تكليف است يا اصل تكليف
الف: مراحل تکلیف
(1) نظريه اول:
(2) : نظريه دوم
(3) :نظريه سوم
ب: نظریات درمورد شرط تکلیف بودن قدرت
1: نظريه نخست
2: نظريه دوم
گفتار پنجم: اراده و اختيار
الف: مفهوم اراده در لغت واصطلاح
ب: مقدمات اراده
ج: اقسام اراده
د : تفاوت قصد واراده
ه : اقسام قصد
1: قصد خاص
2: قصد عام
ز : نقش اراده در تحقق جرم
1- : نقش قصد و اراده در ركن رواني جرم
2 : نقش اراده در رکن مادی جرم
ب: اختيار و اقسام آن
(1): اقسام اختيار
1-1 اختيار مقابل اجبار
2-1 اختيار مقابل اكراه
3-1 :اختيار مقابل اضطرار
2 : اختيار شرط تكليف يا تنجز
3 : فرق بین اختیار وقدرت
مبحث چهارم : علم به حكم و موضوع
گفتار اول : علم به حكم و موضوع
الف :توضیحی درباره ی حكم وموضوع .
ب: شرطیت علم درتحمل مسؤلیت کیفری
1: در فقه امامیه
2: قانون مجازات اسلامی
گفتار دوم: علم شرط تكليف يا تنجيز
الف: نظر صاحب كفايه
ب: نظر مشهور
ج: دلايل بر تنجز
(1) اطلاق دليل نقلي
(2) : دليل عقلي
استحاله قيدِ علم در موضوع تكليف درمقام فعليت
1-2 : دليل خُلف
2-2 : دليل دور
گفتار سوم: نظریه ها در مورد جايگاه علم در تحقق مسئوليت
الف- نظريه اول
ب- نظريه دوم
ج- نظريه سوم
فصل سوم :علل موجهه جرم ورافع مسؤلیت کیفری
مبحث اول مفهوم علل رافع وموجهه جرم وتفاوت آنها
گفتار اول مفهوم علل رافع و موجهه جرم
گفتار دوم: تفاوت علل رافع مسئولیت و موجهه جرم
الف : عینی و شخصی
ب: اراده وعدم اراده
ج : اجازه ارتكاب و عدم آن
د : در ضمان مسؤلیت مدنی
ه : در حکم شرکاء و معاونین
و : ازجهت رسیدگی
مبحث دوم علل رافع مسؤليت کيفری
گفتار اول :جهل– نسیان – خطا
الف : جهل
(1): منشاء جهل حکمی و موضوعی
(2) : جهل قصوری و تقصیری
(3): مسؤلیت کیفری و مدنی جاهل قاصر و مقصر
(4):علل رافع یا موجهه بودن جهل
ب :خطا
(1) - انواع خطا
1/1 : نه قصد فعل دارد و نه قصد نتیجه
2/1 : فقط قصد فعل بدون قصد نتیجه
3/1 : خطا اعتباری و قرار دادی
(2) - مسؤلیت کیفری درقتل خطائی
1/2 : حکم عمد صبی
2/2 : حکم خطاء محض
3/2 : خطاء شبیه به عمد یا عمد شبیه به خطاء
(3) : حکم خطا در حقوق موضوعه
(4) : علل رافع یا موجهه بودن خطا
ج : نسیان
(1): ناسی حکم
(2) : ناسی موضوع
1- 113
(3) علل رافع یا موجهه بودن نسیان
گفتار دوم: کودکی، جنون، خواب و اکراه
الف : کودکی
(1): کودکی و مسؤلیت کیفری
1/1- مسؤلیت کیفری کودک در نگاه فقه
2/1 : تنبیه و تأدیب کودک
3/1 : فرق مسؤلیت کیفری با تأدیب وتنبیه
(2) : مسؤلیت کیفری کودک در حقوق اسلامی و قانون مجازات
(3) : علل رافع بودن کودکی
ب : جنون و دیوانگی
(1): مفهوم و قلمروی جنون
(2) : اقسام جنون و مسؤلیت کیفری مجنون در فقه
(3): مسؤلیت کیفری مجنون در قانون مجازات اسلامی
(4): شرط رفع مسؤلیت جنون
ج : خواب
(1):مکلف بودن شخص خفته
(2): مسؤلیت کیفری شخص خفته در صورت ارتکاب جرم
1/2: در قانون مجازات اسلامی
2/1/:در فقه
(3) : علل رافع یا علل موجهه
مبحث سوم: علل موجهه جرم
گفتار اول – اضطرار
الف: مضطر کیست
ب : اضطرا از علل رافع یا موجهه
ج : مبانی در توجیه جرم مضطر
د : شرائط جواز ارتکاب محرمات برای مضطر
(1) : خوف تلف نفس داشته باشد
(2) : باغی و عادی نباشد
(3) : عامل اضطرار خودش نباشد
(4) : بیش از حدّ ضرورت نباشد
د : شرائط و حکم اضطرار قانون مجازات اسلامی
(1) : بروز خطر شدید:
(2) : ضرورت ارتکاب جرم:
(3) : عدم مداخله عمدی مرتکب در ایجاد خطر:
(4) : تناسب جرم با خطرموجود:
د : ادله اضطرار
الف : ادله قرآنی
ب : ادله از سنّت
ج : ادله حقوقی برای معافیت مضطر
1- بینش ذهنی
2-: بینش عینی
د :آثار اضطرار
گفتار دوم - اکراه
الف) فرق بین اجبار واکراه
ب): شرائط تحقق اکراه
1: اکراه باید همراه با الزام و تهدید باشد
2- تهدید و ضرر سنگین تر از ارتکاب حرام باشد
3- : متعلق تهدید
4- شرائط اکراه شونده
1- 4 - گمان يا يقين بر اعمال تهديد
2/4 : اکراه شونده بالغ و عاقل باشد
2-1-4- مکرَه کودک ممیز باشد
2-2-4 - مکرَه کودک غیر ممیز
5: راه گریزی در کار نباشد
6: شرائط اکراه کننده
1- 6: قادر بر اعمال تهدید باشد
2-6 :انسان بودن مكره
(ج): اجبار معنوی
1 - شروط تحقق اجبار معنوی
1 -1- رفتار تهدید آمیز
2 -1- خطر قریب الوقوع
3-1- احتمال وقوع خطر
4-1 نامشروع بودن تهدید
5- 1قدرت بر دفع
(د): قلمروی اکراه
(ه): ادله اکراه و ازعلل رافع مسؤلیت یا از علل موجهه جرم
1 : ازکتاب
2 : ازسنت
3 برداشت فقهاء ازحدیث رفع درمورد مکرَه
(و): حکم کیفری مکرَه در قانون مجازات اسلامی
گفتار سوم : جمع بندی و نتیجه گیری
الف : قلمروی حدیث رفع ورفع القلم
ب : ارکان مسؤلیت کیفری
ج : موارد علل رافع مسؤلیت کیفری وعلل موجهه جرم درحدیث رفع و..
د: مسؤلیت کیفری و مدنی
فهرست منابع

واژگان کلیدی : مسئوليت كيفري، حديث رفع، نسيان، خطا، جهل، اكراه، اضطرار، رافع مسئوليت، علل موجهه، اركان‌ مسئوليت
توضیحات : <#f:3180/>
تعداد نمایش : 1120 <<بازگشت
بازديد کنندگان اين صفحه: 479832 بازديدکنندگان امروز: 561 کل بازديدکنندگان: 1755536 زمان بارگذاری صفحه: 0.4992
تمامی حقوق این سایت برای مجتمع آموزش عالی فقه محفوظ است.